۱ - تاریخچه مختصر فرمت MP3

می‌خواستم در ابتدای این پست کمی از تاریخچه MP3 را تعریف کنم، اما mp3.org این کار را قبلاً به‌خوبی انجام داده است. به همین دلیل از این کار صرف‌نظر می‌کنم و فقط یک مقدمه کوتاه می‌نویسم.

MPEG-1 Audio Layer III که با نام MP3 هم شناخته می‌شود، یک فرمت رمزگذاری صوتی است که در دهه ۱۹۹۰ در آلمان توسعه داده شد. این فرمت از فشرده‌سازی با اتلاف استفاده می‌کند تا حجم فایل‌ها حدود ۹۰٪ کاهش پیدا کند و در عین حال کیفیت صدای قابل قبولی برای اکثر مردم حفظ شود.

برای کسانی که از صدا سر در می‌آورند، یک معرفی کوتاه، اما واقعاً کوتاه، اینجا می‌گذارم:

• MP3 پسوند فایل .mp3 دارد
• نوع MIME آن audio/mpeg است
• فشرده‌سازی با اتلاف است (روان‌صوتی)
• نرخ بیت‌های آن ۳۲ تا ۳۲۰ kbps است
• نرخ نمونه‌برداری آن ۱۶، ۲۲٫۰۵، ۲۴، ۳۲، ۴۴٫۱ و ۴۸ kHz است
• از کانال‌های مونو (Mono)، استریو (Stereo) و استریو مشترک (Joint Stereo) پشتیبانی می‌کند
• در ISO/IEC 11172-3 (۱۹۹۳) استانداردسازی شده است
• اندازه فریم ۱۱۵۲ نمونه است

اوف! حالا که MP3 را شناختیم و به‌طور سطحی با آن آشنا شدیم، برویم سراغ تاریخچه.

۲ - رونق MP3، دزدی دریایی و فرهنگ اشتراک‌گذاری

با محبوب شدن MP3 در اواخر دهه ۱۹۹۰ و اوایل دهه ۲۰۰۰، دزدی موسیقی هم آمد. مردم موسیقی را به هر شکل ممکن به اشتراک می‌گذاشتند. چون فایل .mp3 کوچک است، اشتراک‌گذاری برای پهنای باند آن زمان نسبتاً سریع بود. همه خوشحال بودند، به جز صنعت موسیقی.

تصور کنید مجموعه کامل آثار هنرمندان مورد علاقه‌تان روی کامپیوترتان ذخیره شده و فضای بسیار کمی اشغال می‌کند. تصور کنید می‌توانید آهنگ‌ها را از طریق تورنت با هر کسی در دنیا به اشتراک بگذارید. این واقعیت بود و صنعت موسیقی از آن خوشش نمی‌آمد.

شرکت‌های ضبط آهنگ، آدم‌هایی را که اشتراک‌گذاری می‌کردند مقصر می‌دانستند، هنرمندان صنعت را مقصر می‌دانستند، و ما، آدم‌های معمولی و نامرئی؟ خب! می‌دانیم که هنرمندان از فروش آهنگ‌ها درآمد کمی دارند. شرکت‌های ضبط آهنگ همیشه بزرگ‌ترین سهم کیک را برمی‌دارند. مشهورترین هنرمندان معمولاً از تبلیغات و کنسرت پول درمی‌آورند، نه از فروش موسیقی. خود موسیقی اثر هنری آن‌هاست. چهره، شهرت و شناخته‌شدن آن‌هاست که درآمد می‌سازد.

شرکت‌های ضبط آهنگ هم در عوض، از فروش موسیقی و حق تکثیر پول زیادی درمی‌آوردند و هنوز هم درمی‌آورند. آن‌ها از دزدی دیجیتال خوشحال نبودند.

۳ - سقوط MP3 و اوج سرویس‌های استریم

صنعت که همیشه از ما فانی‌های ساده باهوش‌تر است، فهمید که مردم نمی‌خواهند موسیقی بدزدند، آن‌ها دسترسی می‌خواهند. به این ترتیب صنعت موسیقی همراه با شرکت‌های فناوری، حدود سال ۲۰۱۰ شروع به رواج دادن پلتفرم‌های استریم کرد. MP3 کم‌کم برای بیشتر مردم از رده خارج شد. پرداخت اشتراک و داشتن یک کاتالوگ آنلاین با هزاران آهنگ خیلی راحت‌تر از سازمان‌دهی کتابخانه شخصی خودتان بود. راحت بود، اما ایده‌آل هم بود؟ باید می‌بود. صنعت به مقامات فشار آورد تا دزدی دیجیتال را جرم اعلام کنند. اشتراک‌گذاری موسیقی جرم شد و شما دیگر مالک چیزی که پولش را داده بودید نبودید، مگر اینکه می‌خواستید آلبوم فیزیکی بخرید.

در این نقطه، که تا روز انتشار این پست ادامه دارد، صنعت موسیقی سلیقه مردم را در کف دست دارد. انتشار روزانه آثار جدید با کیفیت بالا، همراه با تسلیم مردم، استریم را به وضع موجود انتشار موسیقی تبدیل کرده است.

۴ - فریب مصرف‌گرایانه «Hi-Fi برای همه»

درباره کیفیت بالا، یا Hi-Fi، چه می‌توانیم بگوییم؟ ببین! فایل‌های با کیفیت بالا برای نوازندگان، تهیه‌کنندگان موسیقی و دی‌جی‌ها خیلی مفیدند، چون فایل خام همه ظرافت‌های ضبط اصلی را حفظ می‌کند، حتی آن‌هایی را که قابل شنیدن نیستند. اما آیا مصرف‌کنندگان موسیقی واقعاً باید به موسیقی Hi-Fi با فرمت‌های .wav یا .flac گوش بدهند؟ آیا دوستداران موسیقی اصلاً می‌توانند تفاوت بین .flac و .mp3 را تشخیص بدهند؟

NPR با این مقاله تو را امتحان می‌کند (آزمون را بده و برگرد اینجا تا خواندن را تمام کنی، تقلب نکن): بیشتر مردم نمی‌توانند تفاوت بین WAV و MP3 را بشنوند.

نمره من ۱/۵ بود، یعنی من نمی‌توانم MP3 را از هیچ چیز دیگری تشخیص بدهم، و برای من این خوب است، من MP3 را دوست دارم، فشرده است، فضای کمی می‌گیرد و اسم باحالی دارد.

می‌دانی چه کسی دیگر از فرهنگ Hi-Fi برای کاربران سود می‌برد؟ صنعت نرم‌افزار و سخت‌افزار. اگر لازم باشد یک کتابخانه موسیقی با فرمت .flac نگه داری، معلوم است که به حافظه نیاز داری! حافظه زیاد! و حافظه گران است!

ببین صنایع چطور با هم ارتباط دارند و همه برنده می‌شوند: صنعت موسیقی تقاضا برای صدای با کیفیت بالا را می‌سازد، صنعت نرم‌افزار سرویس‌های استریم می‌سازد تا آن را به کاربرانی که می‌خواهند پول بدهند برساند. کاربرانی که نمی‌خواهند پول بدهند فایل‌های .flac را به‌صورت غیرقانونی دانلود می‌کنند، اما برای این کار صنعت سخت‌افزار باید به آن‌ها حافظه بفروشد! حافظه زیاد!

چرخه بسته شد، همه برنده‌اند، به جز مصرف‌کننده.

۵ - چرا سرویس‌های استریم را رها کنیم و MP3 های خودمان را داشته باشیم؟

در واقع مصرف‌کننده از یک کتابخانه بی‌پایان که برای مصرفش پیش رویش گذاشته‌اند سود کمی می‌برد. او قدردانی از موسیقی، قدردانی از یک آلبوم موسیقی، یک اثر هنری را از دست می‌دهد. در سرویس‌های استریم موسیقی، مصرف‌کننده خیلی بیشتر از آنچه در تمام عمرش بتواند بشنود در اختیار دارد و زیادی اطلاعات باعث می‌شود تجربه موسیقایی زودگذر شود. او موسیقی را حس نمی‌کند، اولین باری را که آلبوم را شنید به یاد نمی‌آورد، لرز موهای بازوهایش را، چون دیگر آلبوم گوش نمی‌دهد، پلی‌لیست‌های تصادفی و به‌روزرسانی‌های روزانه گوش می‌دهد.

آهنگ‌های بد حتی با Hi-Fi هم بد می‌مانند.

۶ - Music Player 3

عادت گوش دادن به یک آلبوم کامل و لذت بردن از یک اثر هنری همان چیزی است که با Music Player 3 می‌آورم، پخش‌کننده موسیقی‌ای که برای لینوکس ساختم. این برنامه علاوه بر اینکه مرتب بهینه‌سازی می‌شود تا منابع کمتری از سیستم مصرف کند، یک نمایشگر متن آهنگ داخلی از طریق فایل‌های .srt دارد، طراحی مینیمالیستی دارد تا تمرکز روی موسیقی باشد نه روی رابط کاربری، و علاوه بر انگلیسی از ۱۵ زبان دیگر هم پشتیبانی می‌کند. از تو، خواننده عزیز، دعوت می‌کنم Music Player 3 را دانلود کنی و به آلبومی که به‌صورت محلی ذخیره داری گوش بدهی، آلبومی که از همه بیشتر دوستش داری، آلبومی که تنت را مور مور می‌کند.